Sakin
New member
2 Kulağın Aynı Anda Çınlaması Ne Anlama Gelir?
2 Kulağın Aynı Anda Çınlaması Ne Anlama Gelir? Kafanın İçinde Mini Bir Konser Mi Var?
Geçenlerde sessiz bir ortamda otururken iki kulağım birden “ziiiiiiin” diye çınlamaya başladı. İlk birkaç saniye insan ister istemez etrafına bakıyor: “Telefon mu çaldı, elektrik süpürgesi mi çalışıyor, yoksa evren bana bildirim mi gönderiyor?” diye düşünüyorsunuz. Sonra odadaki herkesin normal hayatına devam ettiğini görünce anlıyorsunuz ki konser salonunun tek seyircisi sizsiniz.
İşin ilginç tarafı, iki kulağın aynı anda çınlaması oldukça farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Halk arasında “Biri beni anıyor” veya “Hakkımda konuşuyorlar” gibi eğlenceli yorumlar yapılsa da tıbbi açıdan bunun adı genellikle tinnitus, yani dışarıdan gelen gerçek bir ses olmadığı halde çınlama, uğultu, vızıltı, ıslık ya da benzeri seslerin duyulmasıdır. Tinnitus tek kulakta, iki kulakta veya başın içinde hissedilebilir.
Peki iki kulağın birden çınlaması ne anlatıyor? Her zaman ciddi bir hastalık anlamına mı geliyor? Stres gerçekten etkili mi? Kulak kiri bu işi bu kadar büyütebilir mi? Ve en önemlisi, ne zaman “Biraz dinleneyim geçer” demek yerine doktora gitmek gerekir?
Forumlarda bu konuda birbirinden farklı deneyimler okuyunca insanın kafası daha da karışabiliyor. Bu nedenle konuyu biraz daha gerçekçi, biraz da günlük hayatın içinden ele alalım.
İki Kulağın Birden Çınlaması Tek Başına Korkulacak Bir Şey Midir?
Öncelikle en önemli noktayı söyleyelim: İki taraflı tinnitus tek başına mutlaka ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Tinnitus oldukça yaygın bir durumdur ve farklı kişilerde farklı biçimlerde ortaya çıkabilir. Kimi insan ince bir “iiiiii” sesi tarif ederken kimi uğultu, vızıltı, tıslama veya yüksek frekanslı bir elektronik ses duyabilir.
Özellikle sessiz bir odada çınlamanın daha belirgin hale gelmesi de şaşırtıcı değildir. Gün boyunca trafik, konuşmalar, televizyon, bilgisayar, klima ve diğer çevresel seslerle meşgul olan beyin, arka plandaki bazı duyusal sinyalleri daha az fark eder. Ortam sessizleştiğinde ise kişinin dikkatini çınlama daha fazla çekebilir.
Burada ilginç bir soru ortaya çıkıyor:
“Çınlama gerçekten daha mı arttı, yoksa sessizlik sayesinde onu daha mı fazla fark ediyorum?”
Her durumda cevabı aynı olmayabilir.
NIDCD'ye göre tinnitusun işitme kaybı, yüksek sese maruz kalma, bazı ilaçlar, kulak kiri, kulak enfeksiyonları ve baş-boyun yaralanmaları gibi çeşitli nedenlerle ilişkisi bulunuyor. Bazı kişilerde ise belirgin bir neden saptanamayabiliyor.
Yüksek Ses Sonrası İki Kulakta Çınlama: Kulaklar “Yeter Artık” Diyor Olabilir
Bir konserden çıktınız, düğünde hoparlörün hemen yanında üç saat kaldınız veya kulaklıkla uzun süre yüksek sesle müzik dinlediniz. Eve geldiniz ve iki kulağınız da çınlıyor.
Bu senaryo oldukça tanıdık.
Yüksek sese maruz kalmak tinnitusun önemli nedenlerinden biridir. Gürültüye bağlı işitme hasarı bir kulağı veya her iki kulağı etkileyebilir ve tinnitusla birlikte görülebilir. Özellikle çok yüksek seslere kısa süreli maruz kalmak bile geçici çınlamaya yol açabilir.
Burada “Benim kulaklarım güçlüdür” yaklaşımı pek işe yaramıyor. Kulaklarımız spor salonundaki pazarlıkçı arkadaşlarımız gibi “Bir tekrar daha yaparım” diyerek sınırsız dayanıklılık göstermiyor.
Özellikle:
• yüksek sesli konserler,
• kulüp ve eğlence mekânları,
• yüksek sesli kulaklık kullanımı,
• gürültülü iş ortamları,
• makineler ve motor sesleri
işitme açısından risk oluşturabilir.
Çınlama gürültülü bir ortamdan sonra ortaya çıkıyorsa, bunu vücudun “ses seviyesini biraz düşürsek mi?” şeklindeki uyarısı olarak görmek mantıklıdır.
Kulak Kiri İki Kulağı Birden Çınlatabilir Mi?
Evet, olabilir.
Kulak kiri kulağın doğal savunma mekanizmalarından biridir. Ancak fazla biriktiğinde kulak kanalını tıkayabilir ve işitme algısını değiştirebilir. Bu durum bazı kişilerde tinnitusun ortaya çıkmasına veya daha belirgin hissedilmesine neden olabilir. Kulak enfeksiyonları ve kulak kanalındaki tıkanıklıklar da tinnitusla ilişkili olabilir.
Bu noktada forumların vazgeçilmez kahramanı devreye giriyor:
“Pamuklu çubukla biraz temizleyeyim.”
Ve hikâyenin bu kısmında kulak burun boğaz uzmanları muhtemelen aynı anda derin bir nefes alıyor.
Pamuklu çubuğu kulağın içine sokmak, kiri çıkarmak yerine daha derine itebilir. Çınlamanın nedeni gerçekten kulak kiri ise bunun profesyonel değerlendirmeyle belirlenmesi daha güvenlidir.
Stres ve Uykusuzluk Gerçekten Çınlamayı Artırabilir Mi?
Burada konu biraz daha ilginç hale geliyor.
Tinnitus ile stres arasındaki ilişki her zaman “stres çınlamanın kesin nedenidir” şeklinde kurulamaz. Ancak kişinin çınlamayı ne kadar rahatsız edici bulduğu; dikkat, uyku, kaygı ve genel ruhsal durumla ilişkili olabilir. Tinnitus bazı insanlarda uyku ve konsantrasyon üzerinde ciddi etki oluşturabilir.
Örneğin gece yatağa yatıyorsunuz.
Gündüz hiçbir şey fark etmediniz.
Oda sessiz.
Telefon kenarda.
Televizyon kapalı.
Ve beyin:
“Şimdi sana çok önemli bir ses dinleteceğim.”
Ziiiiiiiiin.
Sonra kişi çınlamaya odaklandıkça ses daha da belirginleşebilir. Bu, sesin hayal ürünü olduğu anlamına gelmez; tinnitus kişinin gerçekten algıladığı bir sestir. Ancak dikkat ve duygusal durum, bu algının ne kadar baskın hale geldiğini etkileyebilir.
Bu nedenle uyku düzeni, gevşeme ve arka planda düşük seviyeli doğal sesler bazı kişiler için çınlamayı daha az fark edilir hale getirebilir. NIDCD, ses terapileri ve davranışsal yaklaşımların tinnitusun günlük yaşam üzerindeki etkisini azaltmada kullanılabildiğini belirtiyor.
Erkeklerin Çözüm Haritası, Kadınların “Önce Bir Anlatalım” Yaklaşımı mı?
Burada klişeye teslim olmak çok kolay: “Erkek hemen çözüm arar, kadın duygusunu konuşur.”
Gerçek hayat ise bundan çok daha renkli.
Mesela Murat, 38 yaşında, müzik dinlemeyi seviyor. İki kulağındaki çınlamayı fark edince hemen son bir haftadaki kulaklık kullanımını düşünüyor, ses seviyelerini kontrol ediyor, “Ne zaman başladı?” diye not alıyor ve KBB randevusu araştırıyor.
Ayşe ise aynı durumda önce “Son zamanlarda çok uykusuzum, acaba bununla bağlantılı mı?” diye düşünüyor. Ardından yakın arkadaşına anlatıyor. Arkadaşı da “Ben de konserden sonra yaşamıştım” deyince yalnız olmadığını hissediyor ve daha sonra doktora görünmeye karar veriyor.
Bir başka karakterimiz Deniz. Cinsiyeti burada hiç önemli değil. Deniz doğrudan sağlık kuruluşuna başvuruyor, işitme testi yaptırıyor ve doktorun önerilerini takip ediyor.
Yani mesele kadın-erkek ayrımından çok kişinin problem çözme tarzıyla ilgili.
Kimisi tablo çıkarır.
Kimisi arkadaşına anlatır.
Kimisi internetten araştırır.
Kimisi “Ben bunu bir uzmana sorayım” der.
En sağlıklı yaklaşım ise çoğu zaman bu yöntemlerin iyi taraflarını bir araya getirmektir: Belirtiyi küçümsememek, gereksiz panik yapmamak, durumu gözlemlemek ve gerektiğinde profesyonel yardım almak.
İlaçlar da İki Kulaktaki Çınlamanın Nedeni Olabilir mi?
Evet, bazı ilaçlar tinnitusla ilişkilendirilebilir.
NIDCD; bazı nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, belirli antibiyotikler, bazı kanser ilaçları, sıtma tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar ve bazı antidepresanların tinnitusla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Özellikle yüksek dozlarda risk artabilir.
Mayo Clinic de bazı ilaçların tinnitusun iki kulakta birden görülmesine yol açabileceğini belirtiyor.
Burada önemli nokta şu:
Doktorun önerdiği bir ilacı yalnızca çınlama başladı diye kendi kendinize bırakmak doğru değildir.
İlaçla tinnitus arasında ilişki olabileceğini düşünüyorsanız kullanılan ilaçları ve çınlamanın ne zaman başladığını doktorunuza bildirmeniz daha doğru olur.
Tansiyon, Dolaşım ve Nabızla Aynı Ritmi Tutan Çınlama
“Çınlıyor” kelimesi tek başına yeterli bilgi vermiyor.
Çünkü sesin nasıl olduğu önemli.
Eğer duyduğunuz ses kalp atışınızla aynı ritimde “pıt pıt, pıt pıt” şeklinde geliyorsa bu, klasik sürekli çınlamadan farklı bir durum olan pulsatil tinnitus olabilir. NHS, nabızla aynı ritimde atan tinnitus için tıbbi değerlendirme öneriyor.
Bu yüzden doktor görüşmesinde sadece “Kulağım çınlıyor” demek yerine şu ayrıntıları söylemek faydalı olabilir:
“İki kulağımda da oluyor.”
“Arada geliyor ve gidiyor.”
“Sürekli var.”
“Kalp atışımla aynı ritimde.”
“Yüksek sesli ortamdan sonra başladı.”
“Beraberinde işitme azaldı.”
Bu ayrıntılar doktorun değerlendirmesine yardımcı olabilir.
İki Kulak Çınlarken Başka Hangi Belirtiler Önemli?
Tinnitusun kendisi çoğu zaman ciddi bir durumun göstergesi değildir. Ancak beraberindeki belirtiler önemlidir.
Özellikle ani işitme kaybı, baş dönmesi/vertigo, yüzde güçsüzlük veya kafa travması sonrasında başlayan tinnitus ciddiye alınmalıdır. NHS bu durumlarda acil değerlendirme gerektiğini belirtiyor.
Ani işitme kaybı özellikle önemlidir. NIDCD, ani sensörinöral işitme kaybının hızlı değerlendirilmesi gereken tıbbi bir acil durum olduğunu ve gecikmenin tedavinin etkinliğini azaltabileceğini belirtiyor.
Yani:
“İki kulağım çınlıyor, biraz bekleyeyim.”
ile
“İki kulağım çınlıyor ve aynı zamanda aniden duymam azaldı.”
aynı şey değildir.
İkinci durumda beklemek yerine hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.
Peki Ne Zaman KBB Uzmanına Gitmek Mantıklı?
Çınlama düzenli veya sürekli hale geldiyse, giderek kötüleşiyorsa, uykuyu ya da konsantrasyonu bozuyorsa veya kişiyi belirgin biçimde rahatsız ediyorsa doktor değerlendirmesi uygun olur. NHS de düzenli, sürekli, kötüleşen veya günlük yaşamı etkileyen tinnitus için tıbbi değerlendirme öneriyor.
Doktor öncelikle kulak kanalını ve kulak zarını değerlendirebilir. Kulak kiri veya enfeksiyon gibi tedavi edilebilir bir neden varsa buna yönelik işlem yapılabilir. İşitme kaybı açısından da işitme testi gerekebilir. NIDCD, tinnitus değerlendirmesinde KBB uzmanı ve odyolog tarafından yapılan incelemelerin kullanılabildiğini belirtiyor.
Bu noktada amaç “Çınlamayı nasıl hemen sustururum?” sorusundan önce biraz daha farklı olabilir:
“Bu çınlamanın arkasında düzeltilebilir bir neden var mı?”
Çünkü kulak kiri, enfeksiyon veya bazı işitme sorunları gibi nedenler saptandığında altta yatan problemin tedavisi çınlamayı azaltabilir veya ortadan kaldırabilir.
Forumlarda En Çok Sorulan Soru: “Çınlamayı Nasıl Geçirebilirim?”
Burada mucize vaat eden yöntemlere dikkat etmek gerekiyor.
İnternette “Şu vitamini al, çınlama bitsin”, “Bu bitkiyi kullan, kulakların temizlensin”, “Şu hareketi yap, tamamen geçsin” gibi çok sayıda öneri bulunabiliyor. Fakat NIDCD, vitaminler, bitkisel ürünler ve takviyelerin tinnitus için etkili olduğunun kanıtlanmadığını belirtiyor.
Daha gerçekçi yaklaşım ise kişinin durumuna göre değişiyor.
Örneğin işitme kaybı varsa işitme cihazları bazı kişilerde tinnitusun daha az fark edilmesine yardımcı olabilir. Ses terapileri, danışmanlık ve bilişsel davranışçı terapi gibi yaklaşımlar da tinnitusun günlük yaşam üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla kullanılabilir.
Yani mesele her zaman “Sesi tamamen yok etmek” olmayabilir.
Bazen hedef, beynin o sese verdiği önemi azaltmaktır.
Bu da kulağın yanı sıra beynin dikkat ve algılama mekanizmalarını anlamayı gerektirir.
İki Kulağın Çınlamasıyla Yaşayanların Deneyimlerinden Ne Öğrenebiliriz?
Forumlarda insanların deneyimleri birbirinden oldukça farklı.
Bir kişi “Konserden sonra başladı, ertesi gün geçti” diyebilir.
Başka biri “Aylarca devam etti” diyebilir.
Bir başkası “Uyuyunca fark etmiyorum ama sessiz odada hemen duyuyorum” diyebilir.
Bir diğeri ise “İşitme testinden sonra nedenini daha iyi anladım” diye paylaşabilir.
Bu deneyimlerin hiçbiri tek başına başka bir kişinin nedenini açıklamaz.
Çünkü tinnitus oldukça kişisel bir deneyimdir. Aynı “çınlama” kelimesi iki kişide tamamen farklı durumları ifade edebilir. NIDCD de tinnitusun ses türü, şiddeti, süresi ve eşlik eden belirtiler bakımından kişiden kişiye değişebildiğini belirtiyor.
Dolayısıyla forum deneyimlerinin en değerli tarafı “Bende böyle oldu, sende de kesin böyle olacak” demek değil; hangi ayrıntıların önemli olduğunu fark etmektir.
Kendi Çınlamanızı Anlamak İçin Küçük Bir Günlük Tutmak İşe Yarayabilir
İki kulağınızdaki çınlamayı daha iyi anlamak istiyorsanız birkaç gün boyunca basit notlar tutabilirsiniz.
• Ne zaman başladı?
• Sürekli mi, aralıklı mı?
• İki kulakta da aynı mı?
• Ses çınlama mı, uğultu mu, ıslık mı?
• Nabızla aynı ritimde mi?
• O gün yüksek sese maruz kaldınız mı?
• Uyku durumunuz nasıldı?
• Yeni bir ilaç kullanmaya başladınız mı?
• İşitmede azalma veya kulakta dolgunluk var mı?
• Baş dönmesi eşlik ediyor mu?
Bu küçük günlük, doktor görüşmesinde de işe yarayabilecek somut bilgiler sağlayabilir.
Üstelik insanın zihnindeki “Acaba ne zaman çınladı?” sorusunu da ortadan kaldırıyor. Beyin bazen olayın kendisinden çok, olayın belirsizliğiyle uğraşmayı seviyor. Biraz veri vermek bu karmaşayı azaltabilir.
Sonuç: İki Kulağın Aynı Anda Çınlaması Bir Mesajdır, Ama Mesajın Anlamı Herkeste Aynı Değildir
İki kulağın aynı anda çınlaması; yüksek sese maruz kalma, işitme kaybı, kulak kiri veya enfeksiyon, bazı ilaçlar, çene eklemi sorunları ve başka çeşitli durumlarla ilişkili olabilir. Bazı kişilerde ise belirgin bir neden bulunamayabilir.
Bu nedenle ilk tepkinin “Kesin kötü bir şey var” olması da “Kesin önemsiz” olması da doğru yaklaşım olmayabilir.
Daha mantıklı soru şudur:
“Çınlama ne zaman başladı, nasıl bir ses, ne kadar sürüyor ve yanında başka hangi belirtiler var?”
Eğer yüksek sesli bir ortamdan sonra kısa süreli çınlama olduysa kulakları dinlendirmek ve gelecekte gürültüden korunmak önemlidir. Ancak çınlama sürekli veya tekrarlayıcı hale geliyorsa, kötüleşiyorsa ya da işitme ve günlük yaşam üzerinde etkili oluyorsa bir sağlık profesyoneline danışmak gerekir.
Ve eğer çınlamaya ani işitme kaybı, ciddi baş dönmesi, yüzde güçsüzlük veya kafa travması eşlik ediyorsa konu artık “Forumda deneyim paylaşalım” seviyesinden çıkıp hızlı tıbbi değerlendirme seviyesine gelir.
Son olarak şu soruyu da kendimize sormakta fayda var:
Kulaklarımız gerçekten bize bir şey mi söylüyor, yoksa beynimiz sessizlikte normalde fark etmediğimiz bir sinyali mi öne çıkarıyor?
Belki ikisinin de payı vardır.
Ama kesin olan şu: İki kulağın aynı anda çınlaması, kulakların “dedikodu hattı” kurduğu anlamına gelmez. Tıbbi açıdan bakıldığında bu, araştırılması ve kişinin diğer belirtileriyle birlikte değerlendirilmesi gereken bir işitsel belirtidir. En doğru yaklaşım da paniğe kapılmadan, belirtinin özelliklerini takip etmek ve gerektiğinde uzman değerlendirmesi almaktır.
Kaynak bağlantılarını görünür kılAcil durumları daha net ayır
Kaynak bağlantılarını görünür kıl
Acil durumları daha net ayır
Forum etkileşimini güçlendiren sorular ekle
2 Kulağın Aynı Anda Çınlaması Ne Anlama Gelir? Kafanın İçinde Mini Bir Konser Mi Var?
Geçenlerde sessiz bir ortamda otururken iki kulağım birden “ziiiiiiin” diye çınlamaya başladı. İlk birkaç saniye insan ister istemez etrafına bakıyor: “Telefon mu çaldı, elektrik süpürgesi mi çalışıyor, yoksa evren bana bildirim mi gönderiyor?” diye düşünüyorsunuz. Sonra odadaki herkesin normal hayatına devam ettiğini görünce anlıyorsunuz ki konser salonunun tek seyircisi sizsiniz.
İşin ilginç tarafı, iki kulağın aynı anda çınlaması oldukça farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Halk arasında “Biri beni anıyor” veya “Hakkımda konuşuyorlar” gibi eğlenceli yorumlar yapılsa da tıbbi açıdan bunun adı genellikle tinnitus, yani dışarıdan gelen gerçek bir ses olmadığı halde çınlama, uğultu, vızıltı, ıslık ya da benzeri seslerin duyulmasıdır. Tinnitus tek kulakta, iki kulakta veya başın içinde hissedilebilir.
Peki iki kulağın birden çınlaması ne anlatıyor? Her zaman ciddi bir hastalık anlamına mı geliyor? Stres gerçekten etkili mi? Kulak kiri bu işi bu kadar büyütebilir mi? Ve en önemlisi, ne zaman “Biraz dinleneyim geçer” demek yerine doktora gitmek gerekir?
Forumlarda bu konuda birbirinden farklı deneyimler okuyunca insanın kafası daha da karışabiliyor. Bu nedenle konuyu biraz daha gerçekçi, biraz da günlük hayatın içinden ele alalım.
İki Kulağın Birden Çınlaması Tek Başına Korkulacak Bir Şey Midir?
Öncelikle en önemli noktayı söyleyelim: İki taraflı tinnitus tek başına mutlaka ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Tinnitus oldukça yaygın bir durumdur ve farklı kişilerde farklı biçimlerde ortaya çıkabilir. Kimi insan ince bir “iiiiii” sesi tarif ederken kimi uğultu, vızıltı, tıslama veya yüksek frekanslı bir elektronik ses duyabilir.
Özellikle sessiz bir odada çınlamanın daha belirgin hale gelmesi de şaşırtıcı değildir. Gün boyunca trafik, konuşmalar, televizyon, bilgisayar, klima ve diğer çevresel seslerle meşgul olan beyin, arka plandaki bazı duyusal sinyalleri daha az fark eder. Ortam sessizleştiğinde ise kişinin dikkatini çınlama daha fazla çekebilir.
Burada ilginç bir soru ortaya çıkıyor:
“Çınlama gerçekten daha mı arttı, yoksa sessizlik sayesinde onu daha mı fazla fark ediyorum?”
Her durumda cevabı aynı olmayabilir.
NIDCD'ye göre tinnitusun işitme kaybı, yüksek sese maruz kalma, bazı ilaçlar, kulak kiri, kulak enfeksiyonları ve baş-boyun yaralanmaları gibi çeşitli nedenlerle ilişkisi bulunuyor. Bazı kişilerde ise belirgin bir neden saptanamayabiliyor.
Yüksek Ses Sonrası İki Kulakta Çınlama: Kulaklar “Yeter Artık” Diyor Olabilir
Bir konserden çıktınız, düğünde hoparlörün hemen yanında üç saat kaldınız veya kulaklıkla uzun süre yüksek sesle müzik dinlediniz. Eve geldiniz ve iki kulağınız da çınlıyor.
Bu senaryo oldukça tanıdık.
Yüksek sese maruz kalmak tinnitusun önemli nedenlerinden biridir. Gürültüye bağlı işitme hasarı bir kulağı veya her iki kulağı etkileyebilir ve tinnitusla birlikte görülebilir. Özellikle çok yüksek seslere kısa süreli maruz kalmak bile geçici çınlamaya yol açabilir.
Burada “Benim kulaklarım güçlüdür” yaklaşımı pek işe yaramıyor. Kulaklarımız spor salonundaki pazarlıkçı arkadaşlarımız gibi “Bir tekrar daha yaparım” diyerek sınırsız dayanıklılık göstermiyor.
Özellikle:
• yüksek sesli konserler,
• kulüp ve eğlence mekânları,
• yüksek sesli kulaklık kullanımı,
• gürültülü iş ortamları,
• makineler ve motor sesleri
işitme açısından risk oluşturabilir.
Çınlama gürültülü bir ortamdan sonra ortaya çıkıyorsa, bunu vücudun “ses seviyesini biraz düşürsek mi?” şeklindeki uyarısı olarak görmek mantıklıdır.
Kulak Kiri İki Kulağı Birden Çınlatabilir Mi?
Evet, olabilir.
Kulak kiri kulağın doğal savunma mekanizmalarından biridir. Ancak fazla biriktiğinde kulak kanalını tıkayabilir ve işitme algısını değiştirebilir. Bu durum bazı kişilerde tinnitusun ortaya çıkmasına veya daha belirgin hissedilmesine neden olabilir. Kulak enfeksiyonları ve kulak kanalındaki tıkanıklıklar da tinnitusla ilişkili olabilir.
Bu noktada forumların vazgeçilmez kahramanı devreye giriyor:
“Pamuklu çubukla biraz temizleyeyim.”
Ve hikâyenin bu kısmında kulak burun boğaz uzmanları muhtemelen aynı anda derin bir nefes alıyor.
Pamuklu çubuğu kulağın içine sokmak, kiri çıkarmak yerine daha derine itebilir. Çınlamanın nedeni gerçekten kulak kiri ise bunun profesyonel değerlendirmeyle belirlenmesi daha güvenlidir.
Stres ve Uykusuzluk Gerçekten Çınlamayı Artırabilir Mi?
Burada konu biraz daha ilginç hale geliyor.
Tinnitus ile stres arasındaki ilişki her zaman “stres çınlamanın kesin nedenidir” şeklinde kurulamaz. Ancak kişinin çınlamayı ne kadar rahatsız edici bulduğu; dikkat, uyku, kaygı ve genel ruhsal durumla ilişkili olabilir. Tinnitus bazı insanlarda uyku ve konsantrasyon üzerinde ciddi etki oluşturabilir.
Örneğin gece yatağa yatıyorsunuz.
Gündüz hiçbir şey fark etmediniz.
Oda sessiz.
Telefon kenarda.
Televizyon kapalı.
Ve beyin:
“Şimdi sana çok önemli bir ses dinleteceğim.”
Ziiiiiiiiin.
Sonra kişi çınlamaya odaklandıkça ses daha da belirginleşebilir. Bu, sesin hayal ürünü olduğu anlamına gelmez; tinnitus kişinin gerçekten algıladığı bir sestir. Ancak dikkat ve duygusal durum, bu algının ne kadar baskın hale geldiğini etkileyebilir.
Bu nedenle uyku düzeni, gevşeme ve arka planda düşük seviyeli doğal sesler bazı kişiler için çınlamayı daha az fark edilir hale getirebilir. NIDCD, ses terapileri ve davranışsal yaklaşımların tinnitusun günlük yaşam üzerindeki etkisini azaltmada kullanılabildiğini belirtiyor.
Erkeklerin Çözüm Haritası, Kadınların “Önce Bir Anlatalım” Yaklaşımı mı?
Burada klişeye teslim olmak çok kolay: “Erkek hemen çözüm arar, kadın duygusunu konuşur.”
Gerçek hayat ise bundan çok daha renkli.
Mesela Murat, 38 yaşında, müzik dinlemeyi seviyor. İki kulağındaki çınlamayı fark edince hemen son bir haftadaki kulaklık kullanımını düşünüyor, ses seviyelerini kontrol ediyor, “Ne zaman başladı?” diye not alıyor ve KBB randevusu araştırıyor.
Ayşe ise aynı durumda önce “Son zamanlarda çok uykusuzum, acaba bununla bağlantılı mı?” diye düşünüyor. Ardından yakın arkadaşına anlatıyor. Arkadaşı da “Ben de konserden sonra yaşamıştım” deyince yalnız olmadığını hissediyor ve daha sonra doktora görünmeye karar veriyor.
Bir başka karakterimiz Deniz. Cinsiyeti burada hiç önemli değil. Deniz doğrudan sağlık kuruluşuna başvuruyor, işitme testi yaptırıyor ve doktorun önerilerini takip ediyor.
Yani mesele kadın-erkek ayrımından çok kişinin problem çözme tarzıyla ilgili.
Kimisi tablo çıkarır.
Kimisi arkadaşına anlatır.
Kimisi internetten araştırır.
Kimisi “Ben bunu bir uzmana sorayım” der.
En sağlıklı yaklaşım ise çoğu zaman bu yöntemlerin iyi taraflarını bir araya getirmektir: Belirtiyi küçümsememek, gereksiz panik yapmamak, durumu gözlemlemek ve gerektiğinde profesyonel yardım almak.
İlaçlar da İki Kulaktaki Çınlamanın Nedeni Olabilir mi?
Evet, bazı ilaçlar tinnitusla ilişkilendirilebilir.
NIDCD; bazı nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, belirli antibiyotikler, bazı kanser ilaçları, sıtma tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar ve bazı antidepresanların tinnitusla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Özellikle yüksek dozlarda risk artabilir.
Mayo Clinic de bazı ilaçların tinnitusun iki kulakta birden görülmesine yol açabileceğini belirtiyor.
Burada önemli nokta şu:
Doktorun önerdiği bir ilacı yalnızca çınlama başladı diye kendi kendinize bırakmak doğru değildir.
İlaçla tinnitus arasında ilişki olabileceğini düşünüyorsanız kullanılan ilaçları ve çınlamanın ne zaman başladığını doktorunuza bildirmeniz daha doğru olur.
Tansiyon, Dolaşım ve Nabızla Aynı Ritmi Tutan Çınlama
“Çınlıyor” kelimesi tek başına yeterli bilgi vermiyor.
Çünkü sesin nasıl olduğu önemli.
Eğer duyduğunuz ses kalp atışınızla aynı ritimde “pıt pıt, pıt pıt” şeklinde geliyorsa bu, klasik sürekli çınlamadan farklı bir durum olan pulsatil tinnitus olabilir. NHS, nabızla aynı ritimde atan tinnitus için tıbbi değerlendirme öneriyor.
Bu yüzden doktor görüşmesinde sadece “Kulağım çınlıyor” demek yerine şu ayrıntıları söylemek faydalı olabilir:
“İki kulağımda da oluyor.”
“Arada geliyor ve gidiyor.”
“Sürekli var.”
“Kalp atışımla aynı ritimde.”
“Yüksek sesli ortamdan sonra başladı.”
“Beraberinde işitme azaldı.”
Bu ayrıntılar doktorun değerlendirmesine yardımcı olabilir.
İki Kulak Çınlarken Başka Hangi Belirtiler Önemli?
Tinnitusun kendisi çoğu zaman ciddi bir durumun göstergesi değildir. Ancak beraberindeki belirtiler önemlidir.
Özellikle ani işitme kaybı, baş dönmesi/vertigo, yüzde güçsüzlük veya kafa travması sonrasında başlayan tinnitus ciddiye alınmalıdır. NHS bu durumlarda acil değerlendirme gerektiğini belirtiyor.
Ani işitme kaybı özellikle önemlidir. NIDCD, ani sensörinöral işitme kaybının hızlı değerlendirilmesi gereken tıbbi bir acil durum olduğunu ve gecikmenin tedavinin etkinliğini azaltabileceğini belirtiyor.
Yani:
“İki kulağım çınlıyor, biraz bekleyeyim.”
ile
“İki kulağım çınlıyor ve aynı zamanda aniden duymam azaldı.”
aynı şey değildir.
İkinci durumda beklemek yerine hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.
Peki Ne Zaman KBB Uzmanına Gitmek Mantıklı?
Çınlama düzenli veya sürekli hale geldiyse, giderek kötüleşiyorsa, uykuyu ya da konsantrasyonu bozuyorsa veya kişiyi belirgin biçimde rahatsız ediyorsa doktor değerlendirmesi uygun olur. NHS de düzenli, sürekli, kötüleşen veya günlük yaşamı etkileyen tinnitus için tıbbi değerlendirme öneriyor.
Doktor öncelikle kulak kanalını ve kulak zarını değerlendirebilir. Kulak kiri veya enfeksiyon gibi tedavi edilebilir bir neden varsa buna yönelik işlem yapılabilir. İşitme kaybı açısından da işitme testi gerekebilir. NIDCD, tinnitus değerlendirmesinde KBB uzmanı ve odyolog tarafından yapılan incelemelerin kullanılabildiğini belirtiyor.
Bu noktada amaç “Çınlamayı nasıl hemen sustururum?” sorusundan önce biraz daha farklı olabilir:
“Bu çınlamanın arkasında düzeltilebilir bir neden var mı?”
Çünkü kulak kiri, enfeksiyon veya bazı işitme sorunları gibi nedenler saptandığında altta yatan problemin tedavisi çınlamayı azaltabilir veya ortadan kaldırabilir.
Forumlarda En Çok Sorulan Soru: “Çınlamayı Nasıl Geçirebilirim?”
Burada mucize vaat eden yöntemlere dikkat etmek gerekiyor.
İnternette “Şu vitamini al, çınlama bitsin”, “Bu bitkiyi kullan, kulakların temizlensin”, “Şu hareketi yap, tamamen geçsin” gibi çok sayıda öneri bulunabiliyor. Fakat NIDCD, vitaminler, bitkisel ürünler ve takviyelerin tinnitus için etkili olduğunun kanıtlanmadığını belirtiyor.
Daha gerçekçi yaklaşım ise kişinin durumuna göre değişiyor.
Örneğin işitme kaybı varsa işitme cihazları bazı kişilerde tinnitusun daha az fark edilmesine yardımcı olabilir. Ses terapileri, danışmanlık ve bilişsel davranışçı terapi gibi yaklaşımlar da tinnitusun günlük yaşam üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla kullanılabilir.
Yani mesele her zaman “Sesi tamamen yok etmek” olmayabilir.
Bazen hedef, beynin o sese verdiği önemi azaltmaktır.
Bu da kulağın yanı sıra beynin dikkat ve algılama mekanizmalarını anlamayı gerektirir.
İki Kulağın Çınlamasıyla Yaşayanların Deneyimlerinden Ne Öğrenebiliriz?
Forumlarda insanların deneyimleri birbirinden oldukça farklı.
Bir kişi “Konserden sonra başladı, ertesi gün geçti” diyebilir.
Başka biri “Aylarca devam etti” diyebilir.
Bir başkası “Uyuyunca fark etmiyorum ama sessiz odada hemen duyuyorum” diyebilir.
Bir diğeri ise “İşitme testinden sonra nedenini daha iyi anladım” diye paylaşabilir.
Bu deneyimlerin hiçbiri tek başına başka bir kişinin nedenini açıklamaz.
Çünkü tinnitus oldukça kişisel bir deneyimdir. Aynı “çınlama” kelimesi iki kişide tamamen farklı durumları ifade edebilir. NIDCD de tinnitusun ses türü, şiddeti, süresi ve eşlik eden belirtiler bakımından kişiden kişiye değişebildiğini belirtiyor.
Dolayısıyla forum deneyimlerinin en değerli tarafı “Bende böyle oldu, sende de kesin böyle olacak” demek değil; hangi ayrıntıların önemli olduğunu fark etmektir.
Kendi Çınlamanızı Anlamak İçin Küçük Bir Günlük Tutmak İşe Yarayabilir
İki kulağınızdaki çınlamayı daha iyi anlamak istiyorsanız birkaç gün boyunca basit notlar tutabilirsiniz.
• Ne zaman başladı?
• Sürekli mi, aralıklı mı?
• İki kulakta da aynı mı?
• Ses çınlama mı, uğultu mu, ıslık mı?
• Nabızla aynı ritimde mi?
• O gün yüksek sese maruz kaldınız mı?
• Uyku durumunuz nasıldı?
• Yeni bir ilaç kullanmaya başladınız mı?
• İşitmede azalma veya kulakta dolgunluk var mı?
• Baş dönmesi eşlik ediyor mu?
Bu küçük günlük, doktor görüşmesinde de işe yarayabilecek somut bilgiler sağlayabilir.
Üstelik insanın zihnindeki “Acaba ne zaman çınladı?” sorusunu da ortadan kaldırıyor. Beyin bazen olayın kendisinden çok, olayın belirsizliğiyle uğraşmayı seviyor. Biraz veri vermek bu karmaşayı azaltabilir.
Sonuç: İki Kulağın Aynı Anda Çınlaması Bir Mesajdır, Ama Mesajın Anlamı Herkeste Aynı Değildir
İki kulağın aynı anda çınlaması; yüksek sese maruz kalma, işitme kaybı, kulak kiri veya enfeksiyon, bazı ilaçlar, çene eklemi sorunları ve başka çeşitli durumlarla ilişkili olabilir. Bazı kişilerde ise belirgin bir neden bulunamayabilir.
Bu nedenle ilk tepkinin “Kesin kötü bir şey var” olması da “Kesin önemsiz” olması da doğru yaklaşım olmayabilir.
Daha mantıklı soru şudur:
“Çınlama ne zaman başladı, nasıl bir ses, ne kadar sürüyor ve yanında başka hangi belirtiler var?”
Eğer yüksek sesli bir ortamdan sonra kısa süreli çınlama olduysa kulakları dinlendirmek ve gelecekte gürültüden korunmak önemlidir. Ancak çınlama sürekli veya tekrarlayıcı hale geliyorsa, kötüleşiyorsa ya da işitme ve günlük yaşam üzerinde etkili oluyorsa bir sağlık profesyoneline danışmak gerekir.
Ve eğer çınlamaya ani işitme kaybı, ciddi baş dönmesi, yüzde güçsüzlük veya kafa travması eşlik ediyorsa konu artık “Forumda deneyim paylaşalım” seviyesinden çıkıp hızlı tıbbi değerlendirme seviyesine gelir.
Son olarak şu soruyu da kendimize sormakta fayda var:
Kulaklarımız gerçekten bize bir şey mi söylüyor, yoksa beynimiz sessizlikte normalde fark etmediğimiz bir sinyali mi öne çıkarıyor?
Belki ikisinin de payı vardır.
Ama kesin olan şu: İki kulağın aynı anda çınlaması, kulakların “dedikodu hattı” kurduğu anlamına gelmez. Tıbbi açıdan bakıldığında bu, araştırılması ve kişinin diğer belirtileriyle birlikte değerlendirilmesi gereken bir işitsel belirtidir. En doğru yaklaşım da paniğe kapılmadan, belirtinin özelliklerini takip etmek ve gerektiğinde uzman değerlendirmesi almaktır.
Kaynak bağlantılarını görünür kılAcil durumları daha net ayır
Kaynak bağlantılarını görünür kıl
Acil durumları daha net ayır
Forum etkileşimini güçlendiren sorular ekle