Sakin
New member
Havacılık Askeriye Hangi İllerde Var? Bir Uçağın Peşinden Giden Hikâye
Geçenlerde bir arkadaşım bana, “Askerî havacılık denince aklına hangi şehir geliyor?” diye sordu. Hiç düşünmeden “Konya” dedim. Sonra biraz durup düşündüm; Eskişehir, İzmir, Balıkesir, Adana, Diyarbakır, Amasya… Liste uzadıkça aslında sorunun sandığımdan daha geniş olduğunu fark ettim.
Çünkü askerî havacılık yalnızca savaş uçaklarının bulunduğu birkaç büyük üsten ibaret değil. Eğitimden bakıma, hava ulaştırmadan radar görevlerine, meydan işletmesinden lojistiğe kadar çok farklı bir yapıdan söz ediyoruz.
Bu konuyu araştırırken benim için en ilginç taraf da buydu. Haritada bir şehrin üzerine baktığınızda yalnızca bir nokta görüyorsunuz; fakat o noktanın çevresinde yıllardır devam eden bir insan hikâyesi, teknik uzmanlık, aile hayatı ve şehir kültürü bulunuyor.
Birazdan anlatacağım hikâye bu düşünceden yola çıkıyor.
“Uçak Sesini Nereden Duyuyorsun?”
Mert, Eskişehir'de yaşayan eski bir askerî personelin oğluydu. Babası ona çocukluğundan beri uçakların şehir hayatındaki yerini anlatırdı.
Bir akşam birlikte otururken Mert telefonundan bir harita açtı.
“Baba,” dedi, “askerî havacılık Türkiye'de aslında hangi illerde var?”
Babası gülümsedi.
“Bu sorunun tek satırlık cevabı yok.”
“Niye?”
“Çünkü ‘askerî havacılık’ ile ‘ana jet üssü’ aynı şey değil.”
İşte mesele tam burada başlıyordu.
Türkiye'de Hava Kuvvetleri Komutanlığına bağlı ana jet üsleri ve farklı görevlerde kullanılan üs, meydan, eğitim, ikmal ve radar tesisleri bulunuyor. Millî Savunma Bakanlığının 2026 tarihli duyurularında Eskişehir, İzmir, Konya, Balıkesir, Malatya, Diyarbakır, Adana, Erzurum, Kayseri, Batman, Muğla, Afyonkarahisar, Yalova, Muş, Denizli, Manisa, Bursa, Tekirdağ, Antalya ve Ankara'daki üs veya meydan komutanlıklarının faaliyetlerde yer aldığı görülüyor. Milli Savunma Bakanlığı
Mert haritaya tekrar baktı.
“Demek neredeyse bütün ülkeye yayılmış.”
“Evet,” dedi babası. “Ama hepsinin görevi aynı değil.”
Eskişehir: Hikâyenin Başlangıç Noktası
Ertesi gün Mert'in çocukluk arkadaşı Selin de sohbete katıldı.
Selin havacılık konusunda Mert'ten daha farklı düşünüyordu.
“Sen hep uçakları ve üsleri konuşuyorsun,” dedi. “Ben ise orada çalışan insanların şehirle ilişkisini merak ediyorum.”
Mert güldü.
“Senin soruların da hiç bitmiyor.”
“Belki de asıl mesele bu.”
Eskişehir'in askerî havacılık açısından önemli merkezlerden biri olması tesadüf değildi. Millî Savunma Bakanlığının geçmiş açıklamalarında 1'inci Ana Jet Üs Komutanlığının eğitim, operasyonel görevler ve bazı test faaliyetleri gibi çeşitli görevler üstlendiği belirtiliyor. 2026 yılında da Viyana Belgesi kapsamında gerçekleştirilen hava üssü ziyaretinin Eskişehir'deki 1'inci Ana Jet Üs Komutanlığında yapıldığı açıklandı. Milli Savunma Bakanlığı+1
Selin bir süre sustu.
“Şehirlerin askerî havacılıkla ilişkisi sadece pistten ibaret değil,” dedi. “Burada eğitim gören, çalışan, emekli olan, ailesini getiren insanlar var.”
Bu cümle Mert'in hoşuna gitmişti.
Çünkü havacılığın teknik tarafına odaklanırken insan tarafını biraz gözden kaçırdığını fark etmişti.
İzmir: Denizden Gelen Rüzgâr ve Eğitim
Sohbet birkaç gün sonra İzmir'e uzandı.
Çiğli'deki 2'nci Ana Jet Üs Komutanlığı, askerî havacılık denildiğinde adı sıkça duyulan merkezlerden biri.
Millî Savunma Bakanlığı, 2026 yılında Hava Kuvvetlerinin 115'inci kuruluş yıl dönümü kapsamında haftalık basın bilgilendirme toplantısının Çiğli'deki 2'nci Ana Jet Üs Komutanlığında gerçekleştirildiğini açıkladı. Milli Savunma Bakanlığı
Selin bu kez Mert'e şöyle sordu:
“Peki neden bazı şehirler havacılıkla bu kadar özdeşleşiyor?”
Mert cevap vermeden önce düşündü.
“Coğrafya, tarih, ulaşım, altyapı ve askerî ihtiyaçlar birlikte etkili oluyordur.”
Selin başını salladı.
“Bir de toplum.”
“Nasıl yani?”
“Bir şehirde onlarca yıl boyunca havacılık kültürü oluşursa, insanların meslek seçimlerinden şehir ekonomisine kadar etkileri olabilir. Çocukken uçak gören birinin ileride mühendis olmak istemesi bile mümkün.”
Bu sözler Mert'in aklına takıldı.
Askerî tesisler çoğu zaman yüksek duvarların arkasında görünmez bir hayat sürdürüyor gibi düşünülüyordu. Oysa etkileri şehir sınırlarının çok daha dışına çıkabiliyordu.
Konya: Gökyüzünde Bir Eğitim Alanı
Sonraki durak Konya'ydı.
Konya'daki 3'üncü Ana Jet Üs Komutanlığı, askerî havacılık eğitimleri açısından önemli merkezlerden biri olarak öne çıkıyor. Örneğin Millî Savunma Bakanlığı, 2-13 Mart 2026 tarihleri arasında burada “Millî Anadolu Kartalı” eğitiminin gerçekleştirildiğini açıkladı. Eğitimde çok uçaklı harekât ortamında farklı hava harekâtı yeteneklerinin geliştirilmesinin amaçlandığı belirtildi. Milli Savunma Bakanlığı
Mert heyecanlandı.
“İşte askerî havacılığın stratejik tarafı burada.”
Selin itiraz etmedi.
“Evet. Ama strateji yalnızca haritada çizgi çizmek değil.”
Mert ona baktı.
“Ne demek istiyorsun?”
“Bir pilotun eğitim sürecini düşün. Teknik kararlar kadar ekip içindeki iletişim, stres altında birbirini anlama ve güven de önemli.”
Mert gülümsedi.
“Yani sen yine insan faktörüne geldin.”
“Çünkü havacılıkta insan faktörünü çıkarırsan geriye sadece makine kalır.”
Bu cümle ikisinin de aklında kaldı.
Mert'in yaklaşımı daha çok çözüm üretmek, riskleri değerlendirmek ve alternatif planlar oluşturmak üzerineydi. Selin ise aynı durumlarda insanların ne hissettiğini, iletişimin nasıl kurulacağını ve bir kararın ekip üzerindeki etkisini sorguluyordu.
İkisi de zamanla şunu fark etti: Gerçek dünyada bu iki yaklaşım birbirinin alternatifi değildi.
Balıkesir ve Bandırma: Aynı Gökyüzünün Farklı Noktaları
Haritada Balıkesir'e geldiklerinde Mert önemli bir ayrıntıyı fark etti.
Hava Kuvvetlerinin birden fazla ana jet üssü farklı bölgelerde konuşlanmış durumdaydı. Millî Savunma Bakanlığının yayımladığı bilgilerde 9'uncu Ana Jet Üs Komutanlığının Balıkesir'de bulunduğu, ayrıca 6'ncı Ana Jet Üs Komutanlığının Bandırma/Balıkesir'de yer aldığı görülüyor. Milli Savunma Bakanlığı+1
“Demek aynı il sınırları içinde bile farklı askerî havacılık yapılanmaları olabilir,” dedi Mert.
“Evet,” dedi Selin. “Bu yüzden internette ‘askerî havacılık hangi illerde var?’ diye ararken sadece birkaç üs adı bulup konuyu kapatmak doğru olmaz.”
Üstelik zaman içerisinde teşkilatlar ve görevler değişebiliyor.
Tarihsel kaynaklara baktıklarında bunun yeni bir durum olmadığını gördüler. Millî Savunma Bakanlığının askerî tarih çalışmalarında, 1940'lı yıllarda Hava Kuvvetleri teşkilatının Eskişehir, İzmir, Kütahya, Merzifon, Bursa ve başka merkezlere yayıldığı görülüyor. Milli Savunma Bakanlığı
Mert şaşırdı.
“Yani bugünkü haritanın arkasında neredeyse bir asırlık bir birikim var.”
“Evet,” dedi Selin. “Bir şehrin havacılıktaki rolünü anlamak için bugünkü tabelaya değil, geçmişine de bakmak gerekiyor.”
Adana: Bir Üssün Şehir Hafızasındaki Yeri
Hikâyenin Adana bölümünde Mert'in karşısına başka bir soru çıktı.
İncirlik.
10'uncu Ana Jet Üs Komutanlığının Adana İncirlik'te konuşlu olduğu Millî Savunma Bakanlığı tarafından açıkça belirtiliyor. Bakanlık ayrıca üssün Türk Silahlı Kuvvetlerinin yapısı içinde yer aldığını ve farklı ülkelerden askerî personelin de burada bulunduğunu ifade ediyor. Milli Savunma Bakanlığı+1
Mert bu kez telefonu kapattı.
“Burada yalnızca askerî tarih yok.”
Selin başını salladı.
“Doğru. Uluslararası ilişkiler de var. Şehir hayatı da var. Kamuoyu tartışmaları da var.”
İşte askerî havacılığın toplumsal yönü burada daha belirginleşiyordu.
Bir hava üssü yalnızca uçakların park ettiği yer değildi. Aynı zamanda güvenlik politikalarının, uluslararası ilişkilerin, yerel ekonominin ve insanların gündelik hayatının kesiştiği bir alan olabiliyordu.
Peki Diğer İller?
Mert sonunda bir liste çıkardı.
Ancak listenin başına özellikle şu notu yazdı:
“Bu liste, ‘Türkiye'de askerî havacılıkla ilgili faaliyet bulunan iller’ açısından düşünülmeli; her ilde aynı tür askerî birlik veya aynı kapasitede hava unsuru bulunduğu anlamına gelmez.”
Resmî Millî Savunma Bakanlığı duyurularındaki 2026 verilerine göre askerî havacılıkla bağlantılı üs veya meydan komutanlığı faaliyetlerinin görüldüğü iller arasında şunlar bulunuyor:
Eskişehir, İzmir, Konya, Balıkesir, Malatya, Diyarbakır, Adana, Erzurum, Kayseri, Batman, Muğla, Afyonkarahisar, Yalova, Muş, Denizli, Manisa, Bursa, Tekirdağ, Antalya ve Ankara. Milli Savunma Bakanlığı
Ayrıca Hava Kuvvetleri Komutanlığına ilişkin resmî kayıtlarda Amasya/Merzifon, Çanakkale, Mersin/Anamur, Muğla/Dalaman, Bursa/Yenişehir ve Yalova/Taşköprü gibi farklı yerlerde de çeşitli hava, radar veya destek yapılanmalarının bulunduğu görülüyor. Milli Savunma Bakanlığı+1
Dolayısıyla “askerî havacılık hangi illerde var?” sorusunun cevabı, “ana jet üsleri hangi illerde?” sorusundan daha geniş.
Bir Şehirde Askerî Havacılık Olması Ne Anlama Geliyor?
Hikâyenin sonunda Mert ile Selin bir kafede oturuyordu.
Mert haritayı kapattı.
“Başta sadece üslerin listesini çıkaracağımı düşünmüştüm.”
“Sonra?”
“Sonra bunun şehirlerden çok daha büyük bir mesele olduğunu gördüm.”
Selin kahvesinden bir yudum aldı.
“Ben de bir şey fark ettim.”
“Neyi?”
“Biz bazen askerî teknolojiyi konuşurken insanları unutuyoruz. Bazen de insanları konuşurken teknolojiyi küçümsüyoruz. Oysa ikisi birlikte düşünülmeli.”
Mert başını salladı.
Askerî havacılık; pilotlardan teknisyenlere, mühendislerden yer personeline, eğitimcilerden lojistik ekiplerine kadar çok farklı uzmanlıkların birlikte çalıştığı bir alan. Bu nedenle bir şehrin askerî havacılıktaki yerini değerlendirirken yalnızca “orada kaç uçak var?” sorusuna bakmak eksik kalıyor.
Asıl soru belki de şu:
Bir şehir, gökyüzündeki faaliyetlerden nasıl etkileniyor?
Ve daha ilginci:
Gökyüzündeki faaliyetler, o şehrin insanlarından nasıl etkileniyor?
Son Bir Not: Haritaya Bakarken Ayrıntıyı Kaçırmayın
Bu konuyu araştırırken benim için en dikkat çekici nokta, askerî havacılığın Türkiye'nin farklı bölgelerine yayılmış çok katmanlı bir yapı olmasıydı.
Eskişehir eğitim ve havacılık kültürüyle,
İzmir Çiğli'deki önemli hava unsurlarıyla,
Konya eğitim faaliyetleriyle,
Balıkesir farklı ana jet üsleriyle,
Adana İncirlik'teki 10'uncu Ana Jet Üs Komutanlığıyla,
Diyarbakır ve Malatya gibi doğu ve güneydoğu merkezleriyle,
Ankara ise askerî komuta ve hava ulaştırma gibi farklı işlevlerle bu geniş yapının parçalarını oluşturuyor. Bunun yanında birçok başka ilde üs, meydan, radar veya destek faaliyetleri bulunabiliyor. Milli Savunma Bakanlığı+1
Fakat bu listeyi okurken önemli bir ayrıntıyı unutmamak gerekiyor: Askerî tesislerin görevleri, teşkilatları ve konuşlanmaları zaman içinde değişebilir. Bu nedenle özellikle güncel askerî birlik bilgileri için Millî Savunma Bakanlığı ve Hava Kuvvetleri Komutanlığının resmî açıklamalarını esas almak en güvenilir yöntem.
Mert'in defterinde ise son bir cümle kaldı:
“Gökyüzünde gördüğümüz tek bir uçak, yerde çalışan binlerce görünmez emeğin sonucudur.”
Selin altına küçük bir not ekledi:
“Peki siz yaşadığınız şehirde askerî havacılığın izlerini hiç fark ettiniz mi?”
Belki de hikâyenin bundan sonraki bölümü sizin anlatacağınız şehirde başlar.
Geçenlerde bir arkadaşım bana, “Askerî havacılık denince aklına hangi şehir geliyor?” diye sordu. Hiç düşünmeden “Konya” dedim. Sonra biraz durup düşündüm; Eskişehir, İzmir, Balıkesir, Adana, Diyarbakır, Amasya… Liste uzadıkça aslında sorunun sandığımdan daha geniş olduğunu fark ettim.
Çünkü askerî havacılık yalnızca savaş uçaklarının bulunduğu birkaç büyük üsten ibaret değil. Eğitimden bakıma, hava ulaştırmadan radar görevlerine, meydan işletmesinden lojistiğe kadar çok farklı bir yapıdan söz ediyoruz.
Bu konuyu araştırırken benim için en ilginç taraf da buydu. Haritada bir şehrin üzerine baktığınızda yalnızca bir nokta görüyorsunuz; fakat o noktanın çevresinde yıllardır devam eden bir insan hikâyesi, teknik uzmanlık, aile hayatı ve şehir kültürü bulunuyor.
Birazdan anlatacağım hikâye bu düşünceden yola çıkıyor.
“Uçak Sesini Nereden Duyuyorsun?”
Mert, Eskişehir'de yaşayan eski bir askerî personelin oğluydu. Babası ona çocukluğundan beri uçakların şehir hayatındaki yerini anlatırdı.
Bir akşam birlikte otururken Mert telefonundan bir harita açtı.
“Baba,” dedi, “askerî havacılık Türkiye'de aslında hangi illerde var?”
Babası gülümsedi.
“Bu sorunun tek satırlık cevabı yok.”
“Niye?”
“Çünkü ‘askerî havacılık’ ile ‘ana jet üssü’ aynı şey değil.”
İşte mesele tam burada başlıyordu.
Türkiye'de Hava Kuvvetleri Komutanlığına bağlı ana jet üsleri ve farklı görevlerde kullanılan üs, meydan, eğitim, ikmal ve radar tesisleri bulunuyor. Millî Savunma Bakanlığının 2026 tarihli duyurularında Eskişehir, İzmir, Konya, Balıkesir, Malatya, Diyarbakır, Adana, Erzurum, Kayseri, Batman, Muğla, Afyonkarahisar, Yalova, Muş, Denizli, Manisa, Bursa, Tekirdağ, Antalya ve Ankara'daki üs veya meydan komutanlıklarının faaliyetlerde yer aldığı görülüyor. Milli Savunma Bakanlığı
Mert haritaya tekrar baktı.
“Demek neredeyse bütün ülkeye yayılmış.”
“Evet,” dedi babası. “Ama hepsinin görevi aynı değil.”
Eskişehir: Hikâyenin Başlangıç Noktası
Ertesi gün Mert'in çocukluk arkadaşı Selin de sohbete katıldı.
Selin havacılık konusunda Mert'ten daha farklı düşünüyordu.
“Sen hep uçakları ve üsleri konuşuyorsun,” dedi. “Ben ise orada çalışan insanların şehirle ilişkisini merak ediyorum.”
Mert güldü.
“Senin soruların da hiç bitmiyor.”
“Belki de asıl mesele bu.”
Eskişehir'in askerî havacılık açısından önemli merkezlerden biri olması tesadüf değildi. Millî Savunma Bakanlığının geçmiş açıklamalarında 1'inci Ana Jet Üs Komutanlığının eğitim, operasyonel görevler ve bazı test faaliyetleri gibi çeşitli görevler üstlendiği belirtiliyor. 2026 yılında da Viyana Belgesi kapsamında gerçekleştirilen hava üssü ziyaretinin Eskişehir'deki 1'inci Ana Jet Üs Komutanlığında yapıldığı açıklandı. Milli Savunma Bakanlığı+1
Selin bir süre sustu.
“Şehirlerin askerî havacılıkla ilişkisi sadece pistten ibaret değil,” dedi. “Burada eğitim gören, çalışan, emekli olan, ailesini getiren insanlar var.”
Bu cümle Mert'in hoşuna gitmişti.
Çünkü havacılığın teknik tarafına odaklanırken insan tarafını biraz gözden kaçırdığını fark etmişti.
İzmir: Denizden Gelen Rüzgâr ve Eğitim
Sohbet birkaç gün sonra İzmir'e uzandı.
Çiğli'deki 2'nci Ana Jet Üs Komutanlığı, askerî havacılık denildiğinde adı sıkça duyulan merkezlerden biri.
Millî Savunma Bakanlığı, 2026 yılında Hava Kuvvetlerinin 115'inci kuruluş yıl dönümü kapsamında haftalık basın bilgilendirme toplantısının Çiğli'deki 2'nci Ana Jet Üs Komutanlığında gerçekleştirildiğini açıkladı. Milli Savunma Bakanlığı
Selin bu kez Mert'e şöyle sordu:
“Peki neden bazı şehirler havacılıkla bu kadar özdeşleşiyor?”
Mert cevap vermeden önce düşündü.
“Coğrafya, tarih, ulaşım, altyapı ve askerî ihtiyaçlar birlikte etkili oluyordur.”
Selin başını salladı.
“Bir de toplum.”
“Nasıl yani?”
“Bir şehirde onlarca yıl boyunca havacılık kültürü oluşursa, insanların meslek seçimlerinden şehir ekonomisine kadar etkileri olabilir. Çocukken uçak gören birinin ileride mühendis olmak istemesi bile mümkün.”
Bu sözler Mert'in aklına takıldı.
Askerî tesisler çoğu zaman yüksek duvarların arkasında görünmez bir hayat sürdürüyor gibi düşünülüyordu. Oysa etkileri şehir sınırlarının çok daha dışına çıkabiliyordu.
Konya: Gökyüzünde Bir Eğitim Alanı
Sonraki durak Konya'ydı.
Konya'daki 3'üncü Ana Jet Üs Komutanlığı, askerî havacılık eğitimleri açısından önemli merkezlerden biri olarak öne çıkıyor. Örneğin Millî Savunma Bakanlığı, 2-13 Mart 2026 tarihleri arasında burada “Millî Anadolu Kartalı” eğitiminin gerçekleştirildiğini açıkladı. Eğitimde çok uçaklı harekât ortamında farklı hava harekâtı yeteneklerinin geliştirilmesinin amaçlandığı belirtildi. Milli Savunma Bakanlığı
Mert heyecanlandı.
“İşte askerî havacılığın stratejik tarafı burada.”
Selin itiraz etmedi.
“Evet. Ama strateji yalnızca haritada çizgi çizmek değil.”
Mert ona baktı.
“Ne demek istiyorsun?”
“Bir pilotun eğitim sürecini düşün. Teknik kararlar kadar ekip içindeki iletişim, stres altında birbirini anlama ve güven de önemli.”
Mert gülümsedi.
“Yani sen yine insan faktörüne geldin.”
“Çünkü havacılıkta insan faktörünü çıkarırsan geriye sadece makine kalır.”
Bu cümle ikisinin de aklında kaldı.
Mert'in yaklaşımı daha çok çözüm üretmek, riskleri değerlendirmek ve alternatif planlar oluşturmak üzerineydi. Selin ise aynı durumlarda insanların ne hissettiğini, iletişimin nasıl kurulacağını ve bir kararın ekip üzerindeki etkisini sorguluyordu.
İkisi de zamanla şunu fark etti: Gerçek dünyada bu iki yaklaşım birbirinin alternatifi değildi.
Balıkesir ve Bandırma: Aynı Gökyüzünün Farklı Noktaları
Haritada Balıkesir'e geldiklerinde Mert önemli bir ayrıntıyı fark etti.
Hava Kuvvetlerinin birden fazla ana jet üssü farklı bölgelerde konuşlanmış durumdaydı. Millî Savunma Bakanlığının yayımladığı bilgilerde 9'uncu Ana Jet Üs Komutanlığının Balıkesir'de bulunduğu, ayrıca 6'ncı Ana Jet Üs Komutanlığının Bandırma/Balıkesir'de yer aldığı görülüyor. Milli Savunma Bakanlığı+1
“Demek aynı il sınırları içinde bile farklı askerî havacılık yapılanmaları olabilir,” dedi Mert.
“Evet,” dedi Selin. “Bu yüzden internette ‘askerî havacılık hangi illerde var?’ diye ararken sadece birkaç üs adı bulup konuyu kapatmak doğru olmaz.”
Üstelik zaman içerisinde teşkilatlar ve görevler değişebiliyor.
Tarihsel kaynaklara baktıklarında bunun yeni bir durum olmadığını gördüler. Millî Savunma Bakanlığının askerî tarih çalışmalarında, 1940'lı yıllarda Hava Kuvvetleri teşkilatının Eskişehir, İzmir, Kütahya, Merzifon, Bursa ve başka merkezlere yayıldığı görülüyor. Milli Savunma Bakanlığı
Mert şaşırdı.
“Yani bugünkü haritanın arkasında neredeyse bir asırlık bir birikim var.”
“Evet,” dedi Selin. “Bir şehrin havacılıktaki rolünü anlamak için bugünkü tabelaya değil, geçmişine de bakmak gerekiyor.”
Adana: Bir Üssün Şehir Hafızasındaki Yeri
Hikâyenin Adana bölümünde Mert'in karşısına başka bir soru çıktı.
İncirlik.
10'uncu Ana Jet Üs Komutanlığının Adana İncirlik'te konuşlu olduğu Millî Savunma Bakanlığı tarafından açıkça belirtiliyor. Bakanlık ayrıca üssün Türk Silahlı Kuvvetlerinin yapısı içinde yer aldığını ve farklı ülkelerden askerî personelin de burada bulunduğunu ifade ediyor. Milli Savunma Bakanlığı+1
Mert bu kez telefonu kapattı.
“Burada yalnızca askerî tarih yok.”
Selin başını salladı.
“Doğru. Uluslararası ilişkiler de var. Şehir hayatı da var. Kamuoyu tartışmaları da var.”
İşte askerî havacılığın toplumsal yönü burada daha belirginleşiyordu.
Bir hava üssü yalnızca uçakların park ettiği yer değildi. Aynı zamanda güvenlik politikalarının, uluslararası ilişkilerin, yerel ekonominin ve insanların gündelik hayatının kesiştiği bir alan olabiliyordu.
Peki Diğer İller?
Mert sonunda bir liste çıkardı.
Ancak listenin başına özellikle şu notu yazdı:
“Bu liste, ‘Türkiye'de askerî havacılıkla ilgili faaliyet bulunan iller’ açısından düşünülmeli; her ilde aynı tür askerî birlik veya aynı kapasitede hava unsuru bulunduğu anlamına gelmez.”
Resmî Millî Savunma Bakanlığı duyurularındaki 2026 verilerine göre askerî havacılıkla bağlantılı üs veya meydan komutanlığı faaliyetlerinin görüldüğü iller arasında şunlar bulunuyor:
Eskişehir, İzmir, Konya, Balıkesir, Malatya, Diyarbakır, Adana, Erzurum, Kayseri, Batman, Muğla, Afyonkarahisar, Yalova, Muş, Denizli, Manisa, Bursa, Tekirdağ, Antalya ve Ankara. Milli Savunma Bakanlığı
Ayrıca Hava Kuvvetleri Komutanlığına ilişkin resmî kayıtlarda Amasya/Merzifon, Çanakkale, Mersin/Anamur, Muğla/Dalaman, Bursa/Yenişehir ve Yalova/Taşköprü gibi farklı yerlerde de çeşitli hava, radar veya destek yapılanmalarının bulunduğu görülüyor. Milli Savunma Bakanlığı+1
Dolayısıyla “askerî havacılık hangi illerde var?” sorusunun cevabı, “ana jet üsleri hangi illerde?” sorusundan daha geniş.
Bir Şehirde Askerî Havacılık Olması Ne Anlama Geliyor?
Hikâyenin sonunda Mert ile Selin bir kafede oturuyordu.
Mert haritayı kapattı.
“Başta sadece üslerin listesini çıkaracağımı düşünmüştüm.”
“Sonra?”
“Sonra bunun şehirlerden çok daha büyük bir mesele olduğunu gördüm.”
Selin kahvesinden bir yudum aldı.
“Ben de bir şey fark ettim.”
“Neyi?”
“Biz bazen askerî teknolojiyi konuşurken insanları unutuyoruz. Bazen de insanları konuşurken teknolojiyi küçümsüyoruz. Oysa ikisi birlikte düşünülmeli.”
Mert başını salladı.
Askerî havacılık; pilotlardan teknisyenlere, mühendislerden yer personeline, eğitimcilerden lojistik ekiplerine kadar çok farklı uzmanlıkların birlikte çalıştığı bir alan. Bu nedenle bir şehrin askerî havacılıktaki yerini değerlendirirken yalnızca “orada kaç uçak var?” sorusuna bakmak eksik kalıyor.
Asıl soru belki de şu:
Bir şehir, gökyüzündeki faaliyetlerden nasıl etkileniyor?
Ve daha ilginci:
Gökyüzündeki faaliyetler, o şehrin insanlarından nasıl etkileniyor?
Son Bir Not: Haritaya Bakarken Ayrıntıyı Kaçırmayın
Bu konuyu araştırırken benim için en dikkat çekici nokta, askerî havacılığın Türkiye'nin farklı bölgelerine yayılmış çok katmanlı bir yapı olmasıydı.
Eskişehir eğitim ve havacılık kültürüyle,
İzmir Çiğli'deki önemli hava unsurlarıyla,
Konya eğitim faaliyetleriyle,
Balıkesir farklı ana jet üsleriyle,
Adana İncirlik'teki 10'uncu Ana Jet Üs Komutanlığıyla,
Diyarbakır ve Malatya gibi doğu ve güneydoğu merkezleriyle,
Ankara ise askerî komuta ve hava ulaştırma gibi farklı işlevlerle bu geniş yapının parçalarını oluşturuyor. Bunun yanında birçok başka ilde üs, meydan, radar veya destek faaliyetleri bulunabiliyor. Milli Savunma Bakanlığı+1
Fakat bu listeyi okurken önemli bir ayrıntıyı unutmamak gerekiyor: Askerî tesislerin görevleri, teşkilatları ve konuşlanmaları zaman içinde değişebilir. Bu nedenle özellikle güncel askerî birlik bilgileri için Millî Savunma Bakanlığı ve Hava Kuvvetleri Komutanlığının resmî açıklamalarını esas almak en güvenilir yöntem.
Mert'in defterinde ise son bir cümle kaldı:
“Gökyüzünde gördüğümüz tek bir uçak, yerde çalışan binlerce görünmez emeğin sonucudur.”
Selin altına küçük bir not ekledi:
“Peki siz yaşadığınız şehirde askerî havacılığın izlerini hiç fark ettiniz mi?”
Belki de hikâyenin bundan sonraki bölümü sizin anlatacağınız şehirde başlar.