Savcı ifade almadan takipsizlik verir mi ?

Sude

New member
Savcı İfade Almadan Takipsizlik Verir mi? Dosya Açılmadan Kapanır mı, Hukukta İşler Nasıl Yürür?

Arkadaşlar, insanın başına bir hukuki mesele gelince Google'da arama geçmişi bile savcılık dosyasına dönüşecekmiş gibi hissediyor. Bir bakmışsınız, sabah kahvenizi içerken “Savcı ifade almadan takipsizlik verir mi?” diye araştırma yapıyorsunuz. Beş dakika sonra kendinizi Ceza Muhakemesi Kanunu'nun maddeleri arasında, sanki hukuk fakültesinde bütünlemeye kalmış gibi buluyorsunuz. Üstelik kahve soğumuş, stres sıcaklığını koruyor!

İşin şakası bir yana, bu konu gerçekten önemli. Hakkında şikâyet bulunan bir kişi, savcılığa hiç çağrılmadığı hâlde dosyanın kapandığını öğrenebilir mi? Savcı, şikâyetçiyi veya şüpheliyi dinlemeden karar verebilir mi? İfade vermek için çağrılmamak, insanın suçsuz bulunduğu anlamına mı gelir? Yoksa kapının arkasında bekleyen başka bir hukuki süreç mi vardır?

Kısacası, “İfadeye çağrılmadım, demek ki mesele bitti” düşüncesi bazen doğru çıkabilir, bazen de insanı gereksiz bir rehavete sürükleyebilir. Gelin, meseleyi hem hukuki açıdan hem de günlük hayatta karşılaşılabilecek örneklerle konuşalım.

1. Savcı İfade Almadan Takipsizlik Kararı Verebilir mi?

Kısa cevap: Evet, savcı bazı durumlarda şüphelinin ifadesini almadan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verebilir. Bu karar günlük dilde genellikle “takipsizlik” olarak adlandırılır.

Ceza muhakemesinde savcının görevi, önüne gelen her şikâyeti mutlaka mahkemeye taşımak değildir. Cumhuriyet savcısı, suç işlendiği izlenimini veren bir durumla karşılaştığında gerekli araştırmayı yapar; elde edilen delilleri, olayın hukuki niteliğini ve kovuşturma yapılması için yeterli şüphe bulunup bulunmadığını değerlendirir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 172. maddesine göre, soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâlinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.

Burada önemli ayrıntı şudur: Kanun, her dosyada mutlaka şüpheli ifadesi alınmasını ve ancak bundan sonra karar verilmesini öngören genel bir zorunluluk getirmez. Dosyadaki belgeler, kayıtlar ve diğer deliller karar vermek için yeterli olabilir. Bazı olaylarda ise şüphelinin ifadesinin alınması, çelişkilerin giderilmesi veya yeni delillerin araştırılması gerekir.

Örneğin, bir kişi sosyal medya hesabından kendisine hakaret edildiğini iddia ederek şikâyette bulunsun. Savcılık incelemesinde sunulan ekran görüntülerinin başka bir kişiye ait olduğu anlaşılır, hesabın kimliği doğrulanamaz ve şikâyeti destekleyen başka bir delil bulunamazsa, dosyanın durumuna göre şüphelinin ifadesi alınmadan da takipsizlik kararı verilebilir.

Ancak bu, her hakaret şikâyetinin ifadesiz kapanacağı anlamına gelmez. Her dosyanın kendi koşulları vardır.

2. Savcı Neden Herkesi İfadeye Çağırmaz?

Savcılık, insan kaynakları departmanı gibi çalışmaz. “Başvuru yapanı, hakkında başvuru yapılanı ve varsa tanıkları sırayla odaya alalım, sonra karar veririz” şeklinde değişmez bir prosedür yoktur.

Soruşturmanın amacı, olayın gerçeğini ortaya çıkarmak ve kamu davası açılması için gerekli koşulların bulunup bulunmadığını değerlendirmektir. Bunun için hangi araştırmanın gerekli olduğu, dosyanın niteliğine göre değişir.

Bazı dosyalarda banka kayıtları, kamera görüntüleri, mesajlaşmalar, uzman raporları veya resmî belgeler belirleyici olabilir. Bazen de olayın aydınlatılması için tarafların anlatımlarına ihtiyaç duyulur.

Düşünün ki bir iş yerinde para kaybı yaşanıyor ve bir çalışan hakkında şikâyette bulunuluyor. İlk incelemede muhasebe kayıtlarının yanlış tutulduğu, kayıp gibi görünen miktarın başka bir hesaba aktarıldığı ve suç teşkil eden bir eylemi gösteren delil bulunmadığı anlaşılıyor. Savcı, dosyadaki mevcut bilgilerle değerlendirme yapabiliyorsa yalnızca prosedür tamamlanmış görünsün diye herkesi ifadeye çağırmak zorunda değildir.

Hukukta önemli olan, insanların kaç kez adliyeye gittiği değil, dosyanın hukuka uygun şekilde değerlendirilmesidir.

Elbette bunun tersi de geçerlidir. Dosyada açıklığa kavuşturulması gereken ciddi çelişkiler varsa, sırf evrak üzerinde bir değerlendirme yaparak konuyu kapatmak her olayda yeterli olmayabilir. Soruşturmanın kapsamı ve yapılması gereken işlemler somut olayın özelliklerine göre belirlenir.

3. Şikâyetçi Dinlenmeden de Takipsizlik Verilebilir mi?

Evet, belirli koşullarda şikâyetçinin beyanı alınmadan da takipsizlik kararı verilebilir. Şikâyetçinin ifade vermemesi, tek başına her dosyanın kapanmasını gerektirmez; aynı şekilde her şikâyetçinin mutlaka ayrıntılı biçimde dinlenmesi gerektiği de söylenemez.

Örneğin, bir kişi komşusunun kendisine zarar verdiğini iddia ederek başvuruda bulunuyor. Ancak dilekçede olayın ne zaman ve nerede gerçekleştiği açıklanmıyor, iddiayı destekleyen herhangi bir bilgi sunulmuyor ve dosyada araştırmayla elde edilebilecek somut bir iz bulunmuyor. Savcılık, dosyanın kapsamına göre mevcut bilgiler üzerinden değerlendirme yapabilir.

Buna karşılık şikâyet dilekçesinde olayın ayrıntıları, tanıkların kimlikleri, kamera kayıtlarının bulunduğu yer ve incelenebilecek belgeler açıkça belirtilmişse bunların araştırılması gerekebilir. Şikâyetçinin anlatımı, olayın çözülmesi için kritik önemde olabilir.

Burada küçük ama önemli bir ayrım var: Şikâyetçinin dinlenmemiş olması ile şikâyetinin dikkate alınmamış olması aynı şey değildir. Dosya, yalnızca dilekçedeki bilgiler üzerinden de değerlendirilmiş olabilir. Ancak kararın hukuka uygunluğu, somut olayda gerekli araştırmanın yapılıp yapılmadığına bağlıdır.

Forumda sık karşılaşılan “Beni çağırmadılar, demek ki şikâyetim çöpe gitti” düşüncesi bu nedenle tek başına doğru bir sonuç değildir.

4. Hakkında Şikâyet Bulunan Kişi İfade Vermeden Dosyası Kapanırsa Ne Anlama Gelir?

Hakkında şikâyet bulunan kişi açısından en merak edilen nokta budur. İnsan bazen telefonunun çalmasını bekler, bilinmeyen numaraları görünce kalbinin ritmini değiştirir, kargo görevlisi zile basınca bile “Acaba tebligat mı?” diye düşünür. Bir süre sonra apartmandaki herkes potansiyel hukuk habercisine dönüşür!

Ancak ifade için çağrılmamak tek başına dosyanın kapandığını göstermez.

Bunun birkaç olası açıklaması vardır:

- Savcılık henüz soruşturmayı tamamlamamış olabilir.

- Dosyada henüz şüphelinin ifadesine ihtiyaç duyulmamış olabilir.

- Şüphelinin kimliği tespit edilememiş olabilir.

- Dosya, mevcut deliller üzerinden değerlendirilerek takipsizlikle sonuçlandırılmış olabilir.

- Tebligat veya başka bir usul işlemi henüz gerçekleşmemiş olabilir.

Dolayısıyla yalnızca zamanın geçmesine bakarak kesin bir sonuca varmak doğru değildir.

Örneğin, hakkında üç ay önce şikâyette bulunulduğunu öğrenen biri hiç ifadeye çağrılmamış olabilir. Bu durum, dosyanın kapandığını da gösterebilir, soruşturmanın hâlâ devam ettiğini de. Kesin bilgi için dosyanın güncel durumunun usulüne uygun biçimde öğrenilmesi gerekir.

Bir başka nokta da şu: Takipsizlik kararı verilmesi, kişinin mahkeme tarafından beraat ettirilmesiyle aynı şey değildir. Beraat, açılmış bir ceza davasında mahkemenin verdiği hükümdür. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı ise soruşturma aşamasında savcılık tarafından verilir.

İkisi aynı kapıya çıkmaz; biri davanın yargılama sonunda sonuçlanması, diğeri ise kamu davası açılmamasıyla ilgilidir.
 
Üst